Archiwum zawiera materiały opublikowane w Portalu Księgarskim w latach 2000-2009. Materiały archiwalne zostały przeniesione automatycznie i mogą wystąpić w nich błędy formatowania tekstu. Za wszelkie niedogodności przepraszamy.

grudzień 2000 | styczeń 2001 | luty 2001 | marzec 2001 | kwiecień 2001 | maj 2001 | czerwiec 2001 | lipiec 2001 | sierpień 2001 | wrzesień 2001 | październik 2001 | listopad 2001 | grudzień 2001 | styczeń 2002 | czerwiec 2003 | czerwiec 2004 | lipiec 2004 | sierpień 2004 | wrzesień 2004 | październik 2004 | listopad 2004 | grudzień 2004 | styczeń 2005 | luty 2005 | marzec 2005 | kwiecień 2005 | maj 2005 | czerwiec 2005 | lipiec 2005 | sierpień 2005 | wrzesień 2005 | październik 2005 | listopad 2005 | grudzień 2005 | styczeń 2006 | luty 2006 | marzec 2006 | kwiecień 2006 | maj 2006 | czerwiec 2006 | lipiec 2006 | sierpień 2006 | wrzesień 2006 | październik 2006 | listopad 2006 | grudzień 2006 | styczeń 2007 | luty 2007 | marzec 2007 | kwiecień 2007 | maj 2007 | czerwiec 2007 | lipiec 2007 | sierpień 2007 | wrzesień 2007 | październik 2007 | listopad 2007 | grudzień 2007 | styczeń 2008 | luty 2008 | marzec 2008 | kwiecień 2008 | maj 2008 | czerwiec 2008 | lipiec 2008 | sierpień 2008 | wrzesień 2008 | październik 2008 | listopad 2008 | grudzień 2008 | styczeń 2009 | luty 2009 | marzec 2009 | kwiecień 2009 | maj 2009 | czerwiec 2009 | lipiec 2009 | sierpień 2009 | wrzesień 2009

Marius Ivaskevicius - Historia z chmury

Książki [04.07.01]

Marius Ivaskevicius „Historia z chmury”, Wydawnictwo CZARNE 2001, s. 316, ISBN 83-87391-41-7, tłum. Jagoda Rogoża

Gdzieś na początku powieści Mariusa Ivaskeviciusa czytamy: „Poczułem, że plotę i im dalej, tym bardziej wszystko zaczyna przypominać nieokiełznaną fantazję (...)” . Dla czytelnika szukającego tradycyjnej narracji i klarownej opowieści „Historia z chmury” będzie właśnie jakąś nieokiełznaną, bezładną fantazją.

Marius Ivaskevicius to niespełna trzydziestoletni, litewski pisarz, autor kilku sztuk teatralnych, zbioru opowiadań „Komu dzieci” i entuzjastycznie na Litwie przyjętej powieści „Historia z chmury”. Podejrzewam, że powieść ta, do żadnej innej, oprócz litewskiej, zbiorowej świadomości nie wejdzie. Nieśmiało również sugeruję, że kod, którego użył Ivaskevicius czytelny jest w pełni tylko dla czytelnika głęboko zakorzenionego w historii i kulturze Litwy. Nie dyskredytuje to rzecz jasna tej powieści ale znacznie zawęża krąg jej odbiorców.
„Historia z chmury” to powieść tocząca się na kilku przynajmniej płaszczyznach. W jednej z nich bohater pisze, po części historyczną, po części kryminalną powieść, w której umieszcza (za stosowną opłatą) swoich znajomych, w drugiej pisze listy do swojej nieżyjącej babci i psa, w trzeciej przenosi nas w mitologiczno – baśniowo - historyczną przestrzeń Litwy. Te trzy obszary nie wyczerpują rzecz jasna wszystkich znaczeń powieści. Postacie historyczne przechodzą tu obok baśniowych, „prawda” miesza się z fikcją. Jak wspomniałem już na początku – zawiedzie się ten, kto szukać tu będzie tradycyjnego fabularnego porządku. „Historia z chmury” to powieść konceptualna, powieść, którą czytelnik musi konstruować na nowo przy każdej lekturze. Wejście w "Historie z chmury" jest wejściem w labirynt - pogmatwany i zawiły jak cała historia Litwy. Marius Ivaskewicius balansuje pomiędzy epokami historycznymi, wprawnie żongluje litewskimi mitami i baśniami, swobodnie miesza style i poetyki. Chętnie posługuje się groteską i, przede wszystkim , symbolem. „Historia z chmury” zbudowana jest wokół kilku symboli i słów – kluczy (chmura, jezioro, kamień, deszcz, kropla).
„Czytającemu „Historię z chmury” – pisze Rasa Rimickaite – spada na głowę grad mityczno – kulturowo – historycznych aluzji, symboli, znaków, metafor, pod którymi ukrywają się historyczne imiona i daty lub baśniowo – mityczne miejsca i postacie”. Każdy element powieści osadzony jest w innej rzeczywistości (czasowej, przestrzennej, historycznej). Jednak każdy z tych światów zachowuje wspólne, charakterystyczne symbole. Pozwala to zawsze, mimo historycznego czy baśniowego sztafażu, na rozpoznanie tej rzeczywistości jako „własnej”.
Co w ogóle w tej powieści jest realne? „Aż nieswojo się robi, kiedy czas taki pogmatwany, posplatały się wszystkie chwile, żyć zaczęto gdzie popadnie, nawet tam, gdzie, zdawałoby się, żyć nie ma już sensu, bo ten czas minął, a myśmy go spokojnie nazwali przeszłością”. Historia człowieka, kraju to według Ivaskeviciusa wieczne kontinuum a umiejętność odczytywania własnej przeszłości definiuje człowieka.
"Historia z chmury" to powieść trudna, bo wymagająca od czytelnika ciągłego odczytywania takich elementów (mit, symbol, legenda), które ze swej definicji są nieredukowalne do prostych i jednoznacznych odpowiedzi.
Czytając „Historię z chmury” momentami odnosi się wrażenie, że powieść litewskiego pisarza pęka, że rozsadza ją mnogość wewnętrznych znaczeń. Bo prawdę powiedziawszy „materiału”, z którego korzystał Ivaskevicius wystarczyłoby na trzy powieści. Być może bardziej oszczędne gospodarowanie motywami, mitami, symbolami „rozjaśniłoby” nieco tę, nie najłatwiejszą lekturę.
Dawno temu spotkałem na suwalszczyźnie pewnego Litwina. Napadnięty i okradziony ze wszystkiego przez bandytów, błąkał się przy jakiejś ruchliwej drodze szukając pomocy. Wysupłałem dla niego resztę pieniędzy jakie mi zostały, a on w podzięce poczęstowawszy mnie piekielnie mocnym papierosem jął opowiadać o jeziorach i lasach pośród których żyje na Litwie. Być może opowiadał coś również o chmurach.

Piotr Huniewicz